{"id":48,"date":"2023-08-09T12:23:27","date_gmt":"2023-08-09T10:23:27","guid":{"rendered":"http:\/\/localhost\/W-REALIZACJI\/MATEO\/MIESO\/POLSKIE-MIESO-2023\/STRONA\/?page_id=48"},"modified":"2024-01-20T22:54:40","modified_gmt":"2024-01-20T21:54:40","slug":"opinie-i-ekspertyzy","status":"publish","type":"page","link":"https:\/\/polskie-mieso.pl\/zdrowa-porcja-wiedzy\/eksperci-radza\/opinie-i-ekspertyzy-2\/opinie-i-ekspertyzy\/","title":{"rendered":"Czy sta\u0107 nas na eliminacj\u0119 produkcji polskiej wieprzowiny?"},"content":{"rendered":"

Nawet dla pobie\u017cnego obserwatora rynku \u017cywca wieprzowego w Polsce, nie jest zaskoczeniem fakt, \u017ce sektor jest w odwrocie. Mo\u017cna wr\u0119cz zaryzykowa\u0107 stwierdzenie, \u017ce jest w g\u0142\u0119bokim kryzysie, w jakim nie by\u0142 od co najmniej siedemdziesi\u0119ciu lat.
\nWed\u0142ug danych pochodz\u0105cych z systemu IRZ ARiMR na dzie\u0144 31 pa\u017adziernika 2023 r. w Polsce zarejestrowanych by\u0142o dok\u0142adnie 9 341 935 \u015bwi\u0144. Drastycznie ubywa r\u00f3wnie\u017c producent\u00f3w, kt\u00f3rych liczba obecnie nie przekracza 60 tys.<\/p>\n

Najbardziej dramatyczna sytuacja panowa\u0142a w pierwszym kwartale 2020 roku, kiedy hodowcy likwidowali nawet 250 stad dziennie. Obecnie trend ten jest os\u0142abiony, lecz ci\u0105gle niezmienny, aczkolwiek uwag\u0119 zwraca wzrost liczby stad najmniejszych, do 5 szt. Jednak trzeba pami\u0119ta\u0107, \u017ce produkcja o takiej skali obejmuje zaledwie 0,37% pog\u0142owia \u015bwi\u0144 w Polsce tj. ok 36 tys. szt.<\/p>\n

Analizuj\u0105c z kolei udzia\u0142 w rynku tej grupy pod k\u0105tem walki z ASFV, dane te mog\u0105 niepokoi\u0107, bowiem najmniejsze stada s\u0105 bardzo s\u0142abo lub w og\u00f3le niezabezpieczone przed wirusem. W ostatnim roku o 2,5% wzros\u0142a liczba stad licz\u0105cych ponad 1000 szt., co z kolei stanowi jakie\u015b optymistyczne \u015bwiate\u0142ko w tunelu. Utrzymywane jest w nich ok. 55 % krajowego pog\u0142owia, tj. ok. 5,5 mln. szt.<\/p>\n

 <\/p>\n

\"\"<\/a><\/p>\n

Ryc. nr 1. Charakterystyka liczebno\u015bci stad i \u015bwi\u0144 sprzedanych do uboju w rozbiciu na zwierz\u0119ta w tzw. cyklu zamkni\u0119tym i otwartym od 2010 \u2013 2021 (\u017ar\u00f3d\u0142o: MRiRW, 2023)<\/em><\/p>\n

Warto w tym miejscu przypomnie\u0107, \u017ce produkcja trzody chlewnej przez wiele lat by\u0142a najwa\u017cniejsz\u0105 ga\u0142\u0119zi\u0105 produkcji rolniczej w Polsce. W roku 1996 populacja \u015bwi\u0144 w Polsce by\u0142a por\u00f3wnywalna do populacji tych zwierz\u0105t w Hiszpanii, najwi\u0119kszego obecnie producenta i eksportera wieprzowiny w UE. Jeszcze w roku 1997 Polska by\u0142a pi\u0105tym najwi\u0119kszym eksporterem wieprzowiny na \u015bwiecie, zaraz za takimi pot\u0119gami jak USA, Kanada, Brazylia czy Dania. W roku 2000 produkcja \u017cywca wieprzowego stanowi\u0142a 37,6% towarowej produkcji zwierz\u0119cej i 23,5% towarowej produkcji rolniczej, a tak\u017ce przewy\u017csza\u0142a o 17% warto\u015b\u0107 produkcji mleka i co szczeg\u00f3lnie interesuj\u0105ce, ponad trzykrotnie warto\u015b\u0107 produkcji \u017cywca drobiowego.
\n\"\"<\/a><\/p>\n

Ryc. nr 2. Struktura produkcji zwierz\u0119cej z podzia\u0142em na specjalistycznych operator\u00f3w i gospodarstwa mieszane (konwencjonalne) odp. Dla 2005 i 2020 roku (\u017ar\u00f3d\u0142o: MRiRW, 2023)<\/em><\/p>\n

Jak si\u0119 wydaje, punktem zwrotnym w rozwoju produkcji wieprzowiny by\u0142a integracja z UE. Polska pracuj\u0105c na tym samym, wsp\u00f3lnym rynku co Hiszpania, sta\u0142a si\u0119 w kr\u00f3tkim czasie jednym z najwi\u0119kszych importer\u00f3w wieprzowiny na \u015bwiecie oraz najwi\u0119kszym od roku 2020 importerem prosi\u0105t. Warto podkre\u015bli\u0107, \u017ce od momentu integracji z UE zaimportowali\u015bmy ponad 60 mln sztuk warchlak\u00f3w. Jak wyliczy\u0142 Ernst & Young, gdyby uda\u0142o si\u0119 zast\u0105pi\u0107 ten import produkcj\u0105 krajow\u0105, polska gospodarka zyskiwa\u0142aby ok. 1 mld z\u0142 rocznie, a zatrudnienie w sektorze wzros\u0142oby o 150 tys. os\u00f3b, zar\u00f3wno dzi\u0119ki dodatkowej produkcji w Polsce, jak i nowym inwestycjom.<\/p>\n

Nie wolno r\u00f3wnie\u017c bagatelizowa\u0107, w kontek\u015bcie epidemii covidu czy wojny w Ukrainie, bezpiecze\u0144stwa \u017cywno\u015bciowego kraju z tym zwi\u0105zanego. Musimy pami\u0119ta\u0107, \u017ce Hiszpania mia\u0142a i ma zobiektywizowane problemy towarzysz\u0105ce sektorowi. Przez 35 lat walczy\u0142a z wirusem ASFV i nie by\u0142a w \u017caden spos\u00f3b uprzywilejowana pod wzgl\u0119dem wirusa SARS-COV-2 czy wojny w Ukrainie.<\/p>\n

Polska, co obiektywnie definiuje wielu obserwator\u00f3w i badaczy, ma lepsze warunki do rozwoju tego sektora ni\u017c to ma miejsce w Hiszpanii, ze wzgl\u0119du chocia\u017cby na klimat, dost\u0119pno\u015b\u0107 do rynk\u00f3w pasz oraz \u2013 co r\u00f3wnie wa\u017cne \u2013 dost\u0119pno\u015bci grunt\u00f3w do utylizacji odpad\u00f3w poprodukcyjnych.<\/p>\n

Co zatem zadecydowa\u0142o w g\u0142\u00f3wnej mierze o dzisiejszym poziomie polskiego sektora trzody na tle \u015bwiata i Europy? Zwr\u00f3\u0107my uwag\u0119 na fakt, \u017ce w okresie pomi\u0119dzy integracj\u0105 z UE (maj 2004), a wyst\u0105pieniem pierwszego przypadku ASF w Polsce (luty 2014), polskie stado skurczy\u0142o si\u0119 o 7 mln sztuk, a liczba uczestnik\u00f3w rynku, producent\u00f3w zmala\u0142a trzykrotnie. Nigdy wcze\u015bniej w najnowszej historii polska produkcja \u017cywca wieprzowego nie uwstecznia\u0142a si\u0119 w takim tempie w liczbach bezwzgl\u0119dnych i wzgl\u0119dnych.<\/p>\n

\"\"<\/a>
\nRyc. nr 3. Obrazowe przedstawienie zale\u017cno\u015bci rynkowych w zakresie produkcji wieprzowiny bezpo\u015brednio przed i po integracji Polski z UE.<\/em><\/p>\n

To m.in. w tym okresie nale\u017cy si\u0119 dopatrywa\u0107 genezy i skutk\u00f3w obecnego stanu sektora. Dok\u0142adna analiza tego stanu rzeczy wymaga\u0142aby oddzielnego opracowania. Warto jednak zasygnalizowa\u0107 problem, zwracaj\u0105c uwag\u0119 na takie elementy jak \u201eprzygotowania\u201d kraj\u00f3w \u201estarej pi\u0119tnastki\u201d do szerszej integracji.<\/p>\n

Jednym z potwierdzonych dowod\u00f3w by\u0142a chocia\u017cby \u201echoroba handlowa\u201d \u2013 absolutnie rewelacyjny element blokady rynku dla \u017cywych zwierz\u0105t z Polski (bardzo znacz\u0105cego operatora na \u015bwiecie). Nawet G\u0142\u00f3wny Inspektorat Weterynarii na swojej stronie (www.wetgiw.gov.pl) pisa\u0142: \u201eChoroba Aujeszkyego jest chorob\u0105 o znaczeniu przede wszystkim handlowym\u201d.<\/p>\n

Oczywi\u015bcie ka\u017cdy kraj ma prawo do ochrony w\u0142asnego terytorium od chor\u00f3b, kt\u00f3re na jego terytorium nie wyst\u0119puj\u0105. Jednak choroba Aujeszkyego, zwana \u201echorob\u0105 handlow\u0105\u201d, to kuriozum \u201ewsp\u00f3lnego rynku\u201d, swoista b\u0142ona p\u00f3\u0142przepuszczalna, kt\u00f3ra selekcjonuje rynek europejski na lepszych i gorszych lub przygotowanych i nieprzygotowanych. Dlaczego zatem, pomimo \u017ce istnieje wiele wi\u0119cej chor\u00f3b naprawd\u0119 gro\u017anych dla cz\u0142owieka (MRSA, listerioza, salmonelloza), kt\u00f3rych skutki zaka\u017cenia dla cz\u0142owieka mog\u0105 by\u0107 tragiczne w odr\u00f3\u017cnieniu od chA, w EU nie podlegaj\u0105 ograniczeniom przemieszczania. Straty producent\u00f3w \u017cywca z powodu \u201echoroby handlowej\u201d w Polsce mo\u017cna szacowa\u0107 ju\u017c w miliardach z\u0142otych \u2013 wg szacunk\u00f3w w\u0142asnych wynosz\u0105 ju\u017c ok. 3,5 mld z\u0142otych, co jest r\u00f3wnoznaczne z kosztem inwestycji w 200 tys. nowoczesnych stanowisk dla loch \u2013 potencjalnie rozwi\u0105zuj\u0105cych problem importu warchlak\u00f3w.<\/p>\n

Skoro nie mogli\u015bmy eksportowa\u0107 \u017cywca, mogli\u015bmy sprzedawa\u0107 polskie wyroby, w\u0119dliny uznawane przez wielu za najlepsze w Europie. Niestety w drodze negocjacji w 2003 r., dobrowolnie zrezygnowali\u015bmy z polskich norm bran\u017cowych dotycz\u0105cych w\u0119dlin. Zaprzepa\u015bcili\u015bmy i zatracili\u015bmy polsk\u0105 jako\u015b\u0107 jedn\u0105 decyzj\u0105. S\u0142ynna polska jako\u015b\u0107 faktycznie przesta\u0142a istnie\u0107.<\/p>\n

P\u00f3\u017aniej by\u0142o ju\u017c tylko gorzej, przez kolejne lata koncerny mi\u0119sne prze\u015bciga\u0142y si\u0119 w osi\u0105gach. Wydajno\u015b\u0107 szynki dochodzi\u0142a nawet do 250%. Pojawi\u0142a si\u0119 \u017cywno\u015b\u0107 ekonomiczna. R\u00f3wnolegle, potencjalni klienci w Unii, zar\u00f3wno Austriacy, Niemcy, jak i Francuzi wykorzystywali wcze\u015bniej wprowadzone narodowe systemy jako\u015bci, kt\u00f3re praktycznie blokowa\u0142y dost\u0119p produktu gotowego na ich rynek poprzez tzw. \u201edrugie drzwi\u201d.<\/p>\n

Niestety polscy decydenci w tym czasie te\u017c nie oszcz\u0119dzali bran\u017cy, a wr\u0119cz wychodzili cz\u0119sto przed szereg, aplikuj\u0105c kuriozalne na skal\u0119 \u015bwiatow\u0105 rozwi\u0105zania systemowe obci\u0105\u017caj\u0105ce sektor. Znamienitym przyk\u0142adem jest ustawa o zakazie stosowania pasz GMO w \u017cywieniu zwierz\u0105t z 2006 roku. Wprowadzane w kolejnych latach, obowi\u0105zuj\u0105ce do niedawna moratorium (do 1 stycznia 2024 r.), nie da\u0142o producentom poczucia bezpiecze\u0144stwa na przysz\u0142o\u015b\u0107. Wzrost potencjalnych koszt\u00f3w z tym zwi\u0105zanych w produkcji wieprzowiny szacowany jest na 4-15% (wg. IERiG\u017b). Wdro\u017cenie zapis\u00f3w tej ustawy, jak sygnalizuj\u0105 analitycy banku Pekao S.A., skutecznie pozbawi\u0142aby polski sektor mi\u0119sny konkurencyjno\u015bci.<\/p>\n

W ci\u0105gu najbli\u017cszej dekady coraz wi\u0119ksz\u0105 rol\u0119 b\u0119d\u0105 odgrywa\u0142y kwestie zwi\u0105zane ze zr\u00f3wnowa\u017conym rozwojem. B\u0119dzie to rzutowa\u0142o zar\u00f3wno na warunki prowadzenia produkcji zwierz\u0119cej (np. dobrostan), eksport \u017cywca (np. regulacje dot. transportu \u017cywych zwierz\u0105t), jak i wewn\u0119trzny popyt np. zmieniaj\u0105ce si\u0119 preferencje konsument\u00f3w. Wszystkie te czynniki b\u0119d\u0105 powodowa\u0107 widoczne spadki spo\u017cycia wieprzowiny w krajach UE \u2013 o 0,4% rocznie, z 32,4 kg na mieszka\u0144ca w 2022 r. do 31,1 kg w 2032 r. (-4% w ca\u0142ym okresie).<\/p>\n

W po\u0142\u0105czeniu z bardziej rygorystycznymi przepisami unijnymi dotycz\u0105cymi ochrony \u015brodowiska (redukcja \u015bladu w\u0119glowego, zielony \u0142ad) w niekt\u00f3rych, mniej przystosowanych krajach takich jak Polska, b\u0119dzie to mia\u0142o szczeg\u00f3lnie znacz\u0105cy wp\u0142yw na produkcj\u0119. W zwi\u0105zku z tym prognozuje si\u0119, \u017ce w latach 2022-2032 produkcja wieprzowiny w UE b\u0119dzie spada\u0107 o 1% rocznie (2,2 mln t w ca\u0142ym okresie). Polska w tym kontek\u015bcie, podporz\u0105dkowuje si\u0119 trendom og\u00f3lnoeuropejskim. Nie powinni\u015bmy zatem popada\u0107 w skrajny pesymizm w kwestii likwidacji sektora wieprzowego jako takiego. Chocia\u017c dramatyczne by\u0142yby tego konsekwencje dla polskiej gospodarki i dla rynku pracy.<\/p>\n

 <\/p>\n

\"\"<\/a><\/p>\n

Ryc. nr 4. Prognozy KE do 2031 r. dotycz\u0105ce produkcji, konsumpcji, eksportu i importu w Polsce<\/em><\/p>\n

W Polsce wieprzowina jest ca\u0142y czas, \u201eod zawsze\u201d, mi\u0119sem pierwszego wyboru. Wed\u0142ug szacunkowych danych IERiG\u017b bilansowe spo\u017cycie mi\u0119sa og\u00f3\u0142em w 2022 roku w Polsce zmniejszy\u0142o si\u0119 do 73,5 kg per capita, wobec 76,5 kg\/os. w 2021 roku, czyli o 4% w relacji rocznej. Niestety znowu w najwi\u0119kszym stopniu spadek ten dotyczy\u0142 wieprzowiny, kt\u00f3rej spo\u017cycie w ci\u0105gu roku zmniejszy\u0142o si\u0119 o 2 kg\/os., do 39 kg per capita.<\/p>\n

Z drugiej strony, ograniczenie spo\u017cycia mi\u0119sa do proponowanych ilo\u015bci w UE, spot\u0119guje w kr\u00f3tkim okresie konkurencj\u0119 o rynki zbytu pomi\u0119dzy producentami unijnymi. W kontek\u015bcie embarga rynk\u00f3w azjatyckich na mi\u0119so z kraj\u00f3w obj\u0119tych wirusem ASFV, nadwy\u017cki b\u0119d\u0105 alokowane na wewn\u0119trzny rynek unijny. Wywo\u0142a to wojn\u0119, w kt\u00f3rej wygraj\u0105 silne i rozpoznawalne na \u015bwiecie brandy. Polska, cho\u0107 jest licz\u0105cym si\u0119 eksporterem \u2013 eksport w 2022 roku przekroczy\u0142 wolumen 350 tys. ton mi\u0119sa i przetwor\u00f3w wieprzowych \u2013 takich marek jednak nie posiada. Je\u015bli zatem krajowe spo\u017cycie mi\u0119sa b\u0119dzie musia\u0142o zosta\u0107 ograniczone b\u0105d\u017a sieci handlowe b\u0119d\u0105 korzysta\u0107 z innych \u017ar\u00f3de\u0142 zaopatrzenia, polski przemys\u0142 sektorowy realnie b\u0119dzie musia\u0142 zmniejszy\u0107 produkcj\u0119.<\/p>\n

Pami\u0119tajmy, \u017ce rynek wieprzowiny wci\u0105\u017c, pomimo ogromnego kryzysu, szacowany jest na ponad 20 mld z\u0142otych i daje zatrudnienie 115 tys. os\u00f3b. Ka\u017cde jego ograniczenie nieuchronnie b\u0119dzie prowadzi\u0107 do upadku kolejnych gospodarstw zajmuj\u0105cych si\u0119 produkcj\u0105 zwierz\u0119c\u0105, firm przetw\u00f3rczych i ich kooperant\u00f3w. Na rynku pozostan\u0105 najwi\u0119ksi przetw\u00f3rcy i rolnicy utrzymuj\u0105cy najwi\u0119ksze stada, kt\u00f3rzy wybroni\u0105 si\u0119 najwy\u017csz\u0105 efektywno\u015bci\u0105 produkcji i wi\u0119kszymi mo\u017cliwo\u015bciami handlowymi. Odpowied\u017a na pytanie tytu\u0142owe nasuwa si\u0119\u00a0wi\u0119c sama…<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Nawet dla pobie\u017cnego obserwatora rynku \u017cywca wieprzowego w Polsce, nie jest zaskoczeniem fakt, \u017ce sektor jest w odwrocie. Mo\u017cna wr\u0119cz zaryzykowa\u0107 stwierdzenie, \u017ce jest w g\u0142\u0119bokim kryzysie, w jakim nie by\u0142 od co najmniej siedemdziesi\u0119ciu lat. Wed\u0142ug danych pochodz\u0105cych z systemu IRZ ARiMR na dzie\u0144 31 pa\u017adziernika 2023 r. w […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"parent":300,"menu_order":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","template":"wpis.php","meta":{"footnotes":""},"class_list":["post-48","page","type-page","status-publish","hentry"],"acf":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/polskie-mieso.pl\/zdrowa-porcja-wiedzy\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/48","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/polskie-mieso.pl\/zdrowa-porcja-wiedzy\/wp-json\/wp\/v2\/pages"}],"about":[{"href":"https:\/\/polskie-mieso.pl\/zdrowa-porcja-wiedzy\/wp-json\/wp\/v2\/types\/page"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/polskie-mieso.pl\/zdrowa-porcja-wiedzy\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/polskie-mieso.pl\/zdrowa-porcja-wiedzy\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=48"}],"version-history":[{"count":8,"href":"https:\/\/polskie-mieso.pl\/zdrowa-porcja-wiedzy\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/48\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":291,"href":"https:\/\/polskie-mieso.pl\/zdrowa-porcja-wiedzy\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/48\/revisions\/291"}],"up":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/polskie-mieso.pl\/zdrowa-porcja-wiedzy\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/300"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/polskie-mieso.pl\/zdrowa-porcja-wiedzy\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=48"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}