W powszechnym mniemaniu wi\u0119kszo\u015bci spo\u0142ecze\u0144stw europejskich produkcja zwierz\u0119ca, a w szczeg\u00f3lno\u015bci jej intensywna, wielkotowarowa forma, zwana przez niekt\u00f3rych przemys\u0142ow\u0105, stanowi ogromne zagro\u017cenie dla \u015brodowiska naturalnego. W sieci mo\u017cna znale\u017a\u0107 du\u017c\u0105 liczb\u0119 informacji na ten temat, jednak ich bardziej wnikliwa analiza pokazuje, \u017ce zdecydowana wi\u0119kszo\u015b\u0107 opiera si\u0119 na og\u00f3lnikowych stwierdzeniach, popartych tylko gr\u0105 na emocjach odbiorc\u00f3w, m.in. poprzez nadmierne stosowanie pejoratywnych wyolbrzymie\u0144 semantycznych. Sporadycznie dostarcza si\u0119 rzetelnych dowod\u00f3w na te informacje, a jeszcze rzadziej prezentowane dane mo\u017cna obiektywnie zweryfikowa\u0107 lub potwierdzi\u0107.<\/p>\n
Postawmy najwa\u017cniejsze pytanie. Czy produkcja zwierz\u0119ca rzeczywi\u015bcie mo\u017ce wp\u0142ywa\u0107 negatywnie na \u015brodowisko naturalne? Odpowied\u017a jest jednoznaczna i brzmi TAK. Nale\u017cy jednak od razu zaznaczy\u0107, \u017ce jest te\u017c inne wa\u017cne pytanie. Czy jakakolwiek forma dzia\u0142alno\u015bci cz\u0142owieka na ziemi w okresie ostatnich kilkuset lat by\u0142a \u015brodowiskowo nieszkodliwa? Na to pytanie odpowied\u017a r\u00f3wnie\u017c jest jednoznaczna i brzmi NIE.<\/p>\n
Dlaczego wi\u0119c produkcja zwierz\u0119ca sta\u0142a si\u0119 celem zaciek\u0142ych krytyk\u00f3w, kt\u00f3rzy okre\u015blaj\u0105 si\u0119 mianem obro\u0144c\u00f3w przyrody? Poniewa\u017c doszli do przekonania, \u017ce rolnictwo og\u00f3lnie, a w szczeg\u00f3lno\u015bci produkcja zwierz\u0119ca, stanowi\u0105 najwi\u0119kszy problem w kategorii negatywnego wp\u0142ywu na \u015brodowisko, przewy\u017cszaj\u0105c szkodliwo\u015b\u0107 przemys\u0142u, transportu oraz zanieczyszcze\u0144 komunalnych. Jednak, aby odpowiedzie\u0107 na pytanie, na jakiej podstawie doszli do tego wniosku i czy jest on prawdziwy lub chocia\u017c wiarygodny, musimy przeanalizowa\u0107 klasyfikacj\u0119 zagro\u017ce\u0144 oraz dok\u0142adnie zdefiniowa\u0107 te poj\u0119cia.<\/p>\n
Og\u00f3lnie za dwa najwa\u017cniejsze \u015brodowiskowe zagro\u017cenia dzia\u0142alno\u015bci cz\u0142owieka uwa\u017ca si\u0119 generowanie tzw. \u015bladu w\u0119glowego (carbon footprint) i \u015bladu wodnego (water footprint). \u015alad w\u0119glowy jest zwi\u0105zany z emisj\u0105 tzw. gaz\u00f3w cieplarnianych, do kt\u00f3rych nale\u017c\u0105 substancje zawieraj\u0105ce w\u0119giel, kt\u00f3rego zwi\u0105zki kumuluj\u0105c si\u0119 w atmosferze powoduj\u0105 zmniejszanie warstwy ozonowej i tym samym przyczyniaj\u0105 si\u0119 do powstawania i pog\u0142\u0119biania efektu cieplarnianego. Za g\u0142\u00f3wny gaz cieplarniany uwa\u017ca si\u0119 dwutlenek w\u0119gla i chocia\u017c s\u0105 gazy o wielokrotnie silniejszym oddzia\u0142ywaniu, to \u017caden z nich nie jest w skali \u015bwiata emitowany w tak du\u017cych ilo\u015bciach. Dlatego \u015blad w\u0119glowy jest przeliczany jako ekwiwalent dwutlenku w\u0119gla. CO2 jest emitowany przez ka\u017cdy organizm \u017cywy oddychaj\u0105cy tlenem, w wyniku proces\u00f3w metabolicznych. Warto podkre\u015bli\u0107, \u017ce ka\u017cdy, co oznacza tak\u017ce ro\u015bliny.<\/p>\n
Powszechne przekonanie o korzystnym wp\u0142ywie las\u00f3w tropikalnych na sk\u0142ad atmosferycznego powietrza nie jest ca\u0142kowicie trafne. Wi\u0119kszo\u015b\u0107 rzetelnych bada\u0144 naukowych pokazuje, \u017ce lasy te maj\u0105 neutralny bilans tlenowy. Innymi s\u0142owy, ilo\u015b\u0107 tlenu, kt\u00f3r\u0105 produkuj\u0105, r\u00f3wna si\u0119 ilo\u015bci zu\u017cywanego przez nie tlenu. To oznacza r\u00f3wnie\u017c, \u017ce ilo\u015b\u0107 emitowanego przez nie dwutlenku w\u0119gla jest zbli\u017cona do ilo\u015bci, kt\u00f3r\u0105 absorbuj\u0105. To nie oznacza, \u017ce lasy tropikalne s\u0105 zb\u0119dne. W przeciwie\u0144stwie do wszelkiej znanej dzia\u0142alno\u015bci cz\u0142owieka, s\u0105 one naturalnie neutralne pod wzgl\u0119dem emisji, zachowuj\u0105c zr\u00f3wnowa\u017con\u0105 r\u00f3wnowag\u0119 ekologiczn\u0105.
\nPod wzgl\u0119dem bilansu gazowego liderem produkcji tlenu i poch\u0142aniania dwutlenku w\u0119gla jest plankton morski, kt\u00f3ry ulega destrukcji w wyniku zanieczyszczenia w\u00f3d \u015brodkami toksycznymi, pochodz\u0105cymi przede wszystkim z przemys\u0142u oraz odpad\u00f3w komunalnych, szczeg\u00f3lnie frakcji plastik\u00f3w, zawieraj\u0105cych ogromne zasoby szkodliwych substancji stopniowo uwalnianych do wody. Za te dwa \u017ar\u00f3d\u0142a szkodliwo\u015bci \u015brodowiskowej raczej trudno wini\u0107 produkcj\u0119 zwierz\u0119c\u0105, niezale\u017cnie od tego czy w formie ekstensywnej czy intensywnej.<\/p>\n
Wska\u017aniki emisji gaz\u00f3w cieplarnianych s\u0105 najcz\u0119\u015bciej szacowane w oparciu o dane normatywne, a nie mierzone w spos\u00f3b bezpo\u015bredni, co powoduje, \u017ce dane te maj\u0105 nisk\u0105 wiarygodno\u015b\u0107. Szczeg\u00f3lnie dotyczy to rolnictwa. W przemy\u015ble czy energetyce od czasu do czasu instaluje si\u0119 systemy pomiaru bezpo\u015bredniego na kominach, co pozwala doprecyzowywa\u0107 uzyskiwane informacje. W rolnictwie ci\u0105gle jeszcze zdarza si\u0119 to bardzo rzadko. Wykonywane s\u0105 co prawda analizy emisji w warunkach laboratoryjnych, w specjalnych komorach respiracyjnych, jednak ich wyniki dalekie s\u0105 od rzeczywistych emisji gospodarstwa, poniewa\u017c nie uwzgl\u0119dniaj\u0105 wielu czynnik\u00f3w modyfikuj\u0105cych, takich jak system wentylacji, \u017cywienia, stosowania biofiltr\u00f3w itp. itd.<\/p>\n
Nale\u017cy jednak pami\u0119ta\u0107, \u017ce emisje zwi\u0105zane z produkcj\u0105 roln\u0105 obejmuj\u0105 nie tylko dwutlenek w\u0119gla i metan, lecz r\u00f3wnie\u017c inne gazy o r\u00f3\u017cnym stopniu szkodliwo\u015bci i uci\u0105\u017cliwo\u015bci. Chocia\u017c te gazy nie przyczyniaj\u0105 si\u0119 bezpo\u015brednio do \u015bladu w\u0119glowego, to s\u0105 one cz\u0119sto krytykowane przez lokalne spo\u0142eczno\u015bci, szczeg\u00f3lnie na obszarach wiejskich i przyczyniaj\u0105 si\u0119 do negatywnego postrzegania du\u017cych gospodarstw rolnych.<\/p>\n
Gazy takie jak amoniak, siarkowod\u00f3r oraz organiczne zwi\u0105zki aromatyczne, w tym indol i skatol, s\u0105 g\u0142\u00f3wnymi sk\u0142adnikami lokalnej uci\u0105\u017cliwo\u015bci zwi\u0105zanej z produkcj\u0105 zwierz\u0119c\u0105. Chocia\u017c te substancje maj\u0105 ograniczone globalne znaczenie, stanowi\u0105 istotny problem dla wielu krytyk\u00f3w du\u017cych gospodarstw rolnych, kt\u00f3rych g\u0142\u00f3wnym zarzutem jest nieprzyjemny zapach. Zgromadzenie du\u017cej liczby zwierz\u0105t na ma\u0142ym obszarze powoduje intensyfikacj\u0119 tych zapach\u00f3w, co zdecydowanie nie jest postrzegane jako przyjemne przez wi\u0119kszo\u015b\u0107 ludzi.<\/p>\n
W kontek\u015bcie kumulacji odor\u00f3w, wi\u0119ksze fermy faktycznie nasilaj\u0105 ten efekt bardziej ni\u017c mniejsze gospodarstwa. To prowadzi do dodatkowych konsekwencji, nie tylko w zakresie zapachu, ale r\u00f3wnie\u017c w akumulacji niekt\u00f3rych pierwiastk\u00f3w, takich jak azot i fosfor, w glebie i wodzie w okolicy kilku kilometr\u00f3w od farm. Jednak\u017ce, kiedy odniesie si\u0119 ten efekt do ilo\u015bci wyprodukowanego produktu, okazuje si\u0119, \u017ce du\u017ce fermy emituj\u0105 mniej odor\u00f3w na jednostk\u0119 produktu. Dlaczego?<\/p>\n
W intensywnych systemach produkcji wielkotowarowej zwierz\u0119ta rosn\u0105 szybciej i \u017cyj\u0105 kr\u00f3cej. Warto zauwa\u017cy\u0107, \u017ce zwierz\u0119ta emituj\u0105 zanieczyszczenia nie z powodu produkcji, ale po prostu dlatego, \u017ce \u017cyj\u0105, co dotyczy wszystkich rodzaj\u00f3w emisji. Du\u017ce fermy maj\u0105 r\u00f3wnie\u017c lepsze mo\u017cliwo\u015bci inwestowania w nowoczesne systemy filtracji powietrza, co skutecznie redukuje ilo\u015b\u0107 odor\u00f3w uwalnianych na zewn\u0105trz. Przyk\u0142adowo, 30 lat temu m\u00f3wiono, \u017ce w Danii, ze wzgl\u0119du na du\u017ce zag\u0119szczenie \u015bwi\u0144 na stosunkowo ma\u0142ej powierzchni, wystarczy\u0142o przekroczy\u0107 granic\u0119 niemiecko-du\u0144sk\u0105, aby natychmiast poczu\u0107 charakterystyczny zapach \u015bwi\u0144.<\/p>\n
Obecnie ten pogl\u0105d jest ju\u017c nieaktualny. Na przestrzeni lat du\u0144ska produkcja rolna ewoluowa\u0142a w kierunku du\u017cych, dobrze wyposa\u017conych ferm intensywnie produkuj\u0105cych. Mimo \u017ce Dania jest ponad pi\u0119ciokrotnie mniejsza od Polski, posiada o 2,5 miliona wi\u0119cej \u015bwi\u0144 i nie boryka si\u0119 z problemem nieprzyjemnych zapach\u00f3w. Sukces ten osi\u0105gni\u0119to g\u0142\u00f3wnie dzi\u0119ki zaawansowanym systemom zarz\u0105dzania odpadami i nawo\u017cenia p\u00f3l, kt\u00f3re skutecznie redukuj\u0105 emisje odor\u00f3w nawet o 80 do 90%. Kluczowe okaza\u0142y si\u0119 nie same zwierz\u0119ta ani budynki inwentarskie, ale w\u0142a\u015bnie te systemy gospodarowania odpadami.<\/p>\n
Paradoksalnie, wi\u0119kszo\u015b\u0107 odor\u00f3w w produkcji zwierz\u0119cej nie wynika bezpo\u015brednio z hodowli zwierz\u0105t, lecz z upraw ro\u015blinnych, gdzie organiczne nawozy s\u0105 po\u017c\u0105danym i powszechnie stosowanym elementem. Nowoczesne systemy precyzyjnego nawo\u017cenia, tzw. w\u0119\u017cami wleczonymi, s\u0105 jednak kosztowne i zazwyczaj stosowane tylko w du\u017cych gospodarstwach. To wskazuje, \u017ce dla ochrony \u015brodowiska naturalnego i poprawy komfortu \u017cycia na obszarach wiejskich, istotna jest restrukturyzacja na rzecz mniejszej liczby wi\u0119kszych gospodarstw. Rozwi\u0105zuje to problemy lokalne, a co z globalnymi wyzwaniami? Tutaj sytuacja jest identyczna, lecz efekt skali sprawia, \u017ce zmiany s\u0105 bardziej widoczne i spektakularne.<\/p>\n
Intensywna produkcja w fermie wielkotowarowej, umo\u017cliwia uzyskanie tej samej ilo\u015bci produktu przy dwukrotnie ni\u017cszej liczbie zwierz\u0105t w stosunku do du\u017cej liczby ma\u0142ych gospodarstw. Dwa razy mniej zwierz\u0105t to dwa razy mniej emisji, co w przypadku gaz\u00f3w cieplarnianych ma znaczenie globalne. Podobna kwestia dotyczy biogazowni. Tylko du\u017ce fermy sta\u0107 na ich budow\u0119. Ale taka inwestycja, przy w\u0142a\u015bciwym zaprojektowaniu mo\u017ce zapewni\u0107 ogromne obni\u017cenie emisji, a wliczaj\u0105c produkcj\u0119 zielonej energii zmniejszaj\u0105cej spalanie paliw kopalnych, spowodowa\u0107 nawet zeroemisyjno\u015b\u0107 gospodarstwa.<\/p>\n
\u00a0Jak du\u017co gaz\u00f3w cieplarnianych emituje hodowla zwierz\u0105t? Cho\u0107 og\u00f3lnie wiadomo, \u017ce rolnictwo odpowiada za 8,72% emisji, szczeg\u00f3\u0142owy rozk\u0142ad tych emisji na poszczeg\u00f3lne sektory nie jest \u0142atwo dost\u0119pny. Dlatego trudno poda\u0107 rzetelne wyliczenia, ile mo\u017cna by\u0142oby zaoszcz\u0119dzi\u0107 na emisjach, gdyby rolnictwo \u015bwiatowe przestawi\u0142o si\u0119 na produkcje wielkotowarow\u0105. Ale jedno jest pewne \u2013 by\u0142yby to warto\u015bci znacz\u0105ce.<\/p>\n
W kontek\u015bcie emisji gaz\u00f3w cieplarnianych organizacje obro\u0144c\u00f3w przyrody g\u0142osz\u0105 podobne postulaty, co \u015brodowiska wega\u0144skie i wegetaria\u0144skie. Przekonuj\u0105, \u017ce przej\u015bcie na diet\u0119 bezmi\u0119sn\u0105 mo\u017ce obni\u017cy\u0107 \u015blad w\u0119glowy pozostawiany przez konsumenta o 1,7 tony CO2 rocznie. Za podstaw\u0119 tego przekonania s\u0142u\u017c\u0105 szacunki, niewiadomego pochodzenia, \u017ce za produkcj\u0105 1 kg wo\u0142owiny stoi 60 kg CO2, wieprzowiny 7 kg, a drobiu 6 kg, podczas gdy np. kg groszku zielonego to tylko 1 kg CO2, a w przypadku innych ro\u015blin ta warto\u015b\u0107 waha si\u0119 to pomi\u0119dzy 2 a 3 kg. Na marginesie \u2013 ciekawe by\u0142oby r\u00f3wnie\u017c dowiedzie\u0107 si\u0119, jak dok\u0142adnie przeprowadzono te obliczenia. Ale pomi\u0144my to.<\/p>\n
Podobno przeci\u0119tny Polak rocznie zostawia \u015blad w\u0119glowy o warto\u015bci 8 ton CO2. Ale te\u017c przeci\u0119tny Polak zjada ok. 72 kg mi\u0119sa, w tym ok. 40 kg wieprzowiny, ok. 30 kg mi\u0119sa drobiowego i ok. 2 kg pozosta\u0142ych, w tym wo\u0142owiny. Nawet pobie\u017cne przeliczenie wed\u0142ug podanych przez wegan wska\u017anik\u00f3w (kt\u00f3rych wiarygodno\u015b\u0107 raczej trudno potwierdzi\u0107) pokazuje, \u017ce \u015blad w\u0119glowy mi\u0119sa spo\u017cywanego w Polsce wynosi 580 kg CO2 na mieszka\u0144ca rocznie (40*4+30*6+2*60). Gdyby te 72 kg mi\u0119sa zast\u0105pi\u0107 1:1 ro\u015blinami, przy \u015brednim \u015bladzie 2 kg CO2, to okazuje si\u0119, \u017ce rzeczywista redukcja \u015bladu w\u0119glowego z produkcji \u017cywno\u015bci obni\u017cy\u0142aby si\u0119 o 436 kg. Pytanie czy da si\u0119 zast\u0105pi\u0107 pokarm pochodzenia zwierz\u0119cego ro\u015blinami w uk\u0142adzie 1:1? Raczej nie. Prawdopodobnie b\u0119dzie to bli\u017csze uk\u0142adowi 1:1,5 do 1:2. W tym pierwszym przypadku redukcja wynios\u0142aby 364 kg, a w tym drugim ju\u017c tylko 292 kg. Warto zaznaczy\u0107, \u017ce prosty rachunek, oparty zreszt\u0105 na danych przedstawionych przez samych wegan, ujawnia zupe\u0142ny brak wiarygodno\u015bci ich oblicze\u0144. Sk\u0105d si\u0119 wzi\u0119\u0142a redukcja o 1,7 t CO2, skoro ca\u0142kowita warto\u015b\u0107 \u015bladu w\u0119glowego mi\u0119sa spo\u017cywanego w Polsce jest trzykrotnie ni\u017csza? Zastan\u00f3wmy si\u0119 te\u017c nad jeszcze jedn\u0105 rzecz\u0105, kt\u00f3rej \u2013 jak s\u0105dz\u0119 \u2013 \u017caden weganin nie wzi\u0105\u0142 pod uwag\u0119. Dlaczego poziom \u015bladu w\u0119glowego wo\u0142owiny jest tak znacz\u0105co wy\u017cszy w stosunku do wieprzowiny czy mi\u0119sa drobiowego? Odpowied\u017a brzmi: poniewa\u017c krowy to zwierz\u0119ta w 100% ro\u015blino\u017cerne, co oznacza, \u017ce maj\u0105 nasilone procesy fermentacji w przewodzie pokarmowym, czego efektem jest znacz\u0105cy wzrost emisji metanu w por\u00f3wnaniu do wszystko\u017cernych \u015bwi\u0144 czy kur. Nie zosta\u0142y przeprowadzone badania por\u00f3wnuj\u0105ce emisj\u0119 gaz\u00f3w cieplarnianych przez ludzi w zale\u017cno\u015bci od diety. Ale logika wskazuje, \u017ce weganie b\u0119d\u0105 mieli te emisje znacz\u0105co wy\u017csze od osobnik\u00f3w wszystko\u017cernych. A to oznacza, \u017ce ta w gruncie rzeczy drobna r\u00f3\u017cnica ok. 300 kg CO2 (co stanowi 3,75% ca\u0142kowitego \u015bladu w\u0119glowego przeci\u0119tnego Polaka), mo\u017ce zosta\u0107 ca\u0142kowicie zniwelowana przez wzrost emisji z przewodu pokarmowego wegan. A mo\u017ce nawet okaza\u0142oby si\u0119, \u017ce suma emisji \u015bladu od wegan jest wi\u0119ksza? Na razie nie da si\u0119 potwierdzi\u0107 \u017cadnej z tych tez, poniewa\u017c brak jest rzetelnych danych. A my, w przeciwie\u0144stwie do niekt\u00f3rych \u015brodowisk, staramy si\u0119 pracowa\u0107 na prawdziwych informacjach a nie na przybli\u017conych odczuciach. Dlatego zostawmy te wyliczenia w takiej formie, \u017ceby ka\u017cdy my\u015bl\u0105cy czytelnik sam sobie wyrobi\u0142 pogl\u0105d.<\/p>\n
A co ze \u015bladem wodnym? Tu sprawa jest jeszcze bardziej skomplikowana. Podawane na r\u00f3\u017cnych stronach internetowych dane wskazuj\u0105, \u017ce produkcja 1 kg wo\u0142owiny to ok. 15 tys. litr\u00f3w zu\u017cytej wody, cho\u0107 s\u0105 i tacy, kt\u00f3rzy twierdz\u0105, \u017ce jest to 60 tys. litr\u00f3w. Znowu, w przypadku wieprzowiny i mi\u0119sa drobiowego warto\u015bci te s\u0105 znacz\u0105co ni\u017csze \u2013 odpowiednio 6 tys. i 4,3 tys. litr\u00f3w. Problem polega na tym, \u017ce gdyby te warto\u015bci by\u0142y realne, czyli oznacza\u0142yby nieodwracalne zu\u017cycie, to prawdopodobnie wszystkie zasoby s\u0142odkiej wody na Ziemi ju\u017c dawno by si\u0119 wyczerpa\u0142y. Dlatego zu\u017cycie wody na potrzeby cz\u0142owieka dzieli si\u0119 na rzeczywiste i wirtualne. Ich suma stanowi \u015blad wodny, ale realnie rzecz bior\u0105c, woda wirtualna pozostaje sta\u0142ym zasobem w ci\u0105g\u0142ym obrocie. Oznacza to, \u017ce tak naprawd\u0119 jest u\u017cywana, ale nie jest zu\u017cywana. Innymi s\u0142owy, po u\u017cyciu wraca do obrotu i do ponownego u\u017cycia. Ma\u0142o tego, w zdecydowanej wi\u0119kszo\u015bci tych zasob\u00f3w mamy do czynienia z wod\u0105 tzw. opadow\u0105, kt\u00f3ra i tak nie mo\u017ce by\u0107 wykorzystana inaczej, jak tylko w rolnictwie.<\/p>\n
Podawane szacunki wskazuj\u0105, \u017ce rolnictwo w skali \u015bwiata \u201epoch\u0142ania\u201d 70% wody wykorzystywanej przez ludzi. Przemys\u0142 to \u201etylko\u201d 20%, a gospodarstwa domowe to \u201ejedynie\u201d 10% zu\u017cycia. Cudzys\u0142owy w poprzednich zdaniach nie s\u0105 przypadkowe, poniewa\u017c tak pokazane dane nie do ko\u0144ca s\u0105 prawdziwe. Z czego wynika zafa\u0142szowanie informacji? Z tego przede wszystkim, \u017ce do produkcji mi\u0119sa wlicza si\u0119 wod\u0119 u\u017cyt\u0105 w uprawach na cele paszowe. Wed\u0142ug r\u00f3\u017cnych szacunk\u00f3w stanowi ona od 80% do nawet 96% ca\u0142kowitego u\u017cycia wody w produkcji zwierz\u0119cej. Teraz nale\u017cy pami\u0119ta\u0107 o tym, \u017ce przeznaczenie powierzchni upraw paszowych na upraw\u0119 ro\u015blin dla diety ludzkiej, w tym zakresie u\u017cycia wody nie zmieni. Wci\u0105\u017c b\u0119dzie to woda u\u017cywana, i wci\u0105\u017c pozostanie niezu\u017cyta, poniewa\u017c jest to woda opadowa i wr\u00f3ci do \u015brodowiska wraz z opadami. Zatem rolnictwo by\u0107 mo\u017ce wykorzystuje 70% wody u\u017cywanej przez cz\u0142owieka, ale tej wody nie poch\u0142ania i nie zu\u017cywa. Czego o przemy\u015ble i gospodarce komunalnej powiedzie\u0107 ju\u017c nie mo\u017cna. Tam u\u017cycie, skupia si\u0119 jedynie na wodzie z zasob\u00f3w powierzchniowych lub g\u0142\u0119binowych, a zatem w zakresie obrotu pozostawia znacznie wi\u0119kszy deficyt. Czyli pomimo, i\u017c stanowi\u0105 one 30% u\u017cycia, to wska\u017anik rzeczywistego zu\u017cycia jest na pewno zdecydowanie wi\u0119kszy ni\u017c w produkcji rolniczej. Sama produkcja zwierz\u0119ca, z pomini\u0119ciem upraw paszowych, zu\u017cywa tak naprawd\u0119 niewielkie ilo\u015bci wody. Na 1 kg przyrostu \u015bwinie zu\u017cywaj\u0105 7-9 litr\u00f3w wody pitnej, a brojlery kurze 4-6 litr\u00f3w. Do tego dochodzi tzw. woda technologiczna, do mycia pomieszcze\u0144 czy system\u00f3w ch\u0142odzenia. W zale\u017cno\u015bci od systemu utrzymania mog\u0105 to by\u0107 warto\u015bci rz\u0119du 50 do 150 litr\u00f3w. Sporo wody zu\u017cywa przemys\u0142 przetw\u00f3rczy, ale czy powinna by\u0107 ona wliczana do bilansu produkcji 1 kg mi\u0119sa? Nie wydaje mi si\u0119, poniewa\u017c kalkulacje u\u017cycia wody w produkcji ro\u015blinnej nie uwzgl\u0119dniaj\u0105 ich mycia, obr\u00f3bki, czy np. mycia przechowalni. Tam si\u0119 kalkuluje tylko potrzeby wodne ro\u015bliny na wzrost i to jest kolejny przyk\u0142ad fa\u0142szowania informacji. Szczeg\u00f3lnie, \u017ce do produkcji zwierz\u0119cej liczonej na 1 kg mi\u0119sa, niekt\u00f3rzy przypisuj\u0105 te\u017c wod\u0119 u\u017cywan\u0105 w garbarniach na obr\u00f3bk\u0119 sk\u00f3r. To wyra\u017ane przek\u0142amanie fakt\u00f3w, jednak z jakiego\u015b powodu osoby, kt\u00f3re si\u0119 tego dopuszczaj\u0105, nie wykazuj\u0105 z tego powodu \u017cadnego za\u017cenowania. Mo\u017cliwe, \u017ce niebawem zaczn\u0105 te\u017c wlicza\u0107 wod\u0119, kt\u00f3r\u0105 cz\u0142owiek popija zjadanego kotleta. Dlaczego nie? Tym \u015brodowiskom przy\u015bwieca tylko jedna dewiza: \u201ecel u\u015bwi\u0119ca \u015brodki\u201d.<\/p>\n
Dlatego pojawiaj\u0105 si\u0119 te\u017c inne ciekawe wyliczenia \u2013 np., \u017ce z uprawy kapusty mo\u017cna wy\u017cywi\u0107 22 razy wi\u0119cej os\u00f3b ni\u017c z wo\u0142owiny produkowanej na takim samym obszarze. Tego rodzaju wyliczenia zwykle znajdujemy w tabloidach i innych publikacjach poszukuj\u0105cych sensacji, co sprawia, \u017ce ich wiarygodno\u015b\u0107 jest znikoma. Mimo to, dla niekt\u00f3rych fundamentalist\u00f3w staj\u0105 si\u0119 one wyroczniami absolutnej prawdy \u2013 prawdy, kt\u00f3rej nie da si\u0119 udowodni\u0107, lecz jedynie w ni\u0105 wierzy\u0107. Nie chcia\u0142bym tu wnika\u0107 w por\u00f3wnanie warto\u015bci od\u017cywczej kapusty i mi\u0119sa, bo to tak, jakby por\u00f3wnywa\u0107 w\u00f3z drabiniasty z promem kosmicznym. Wskazywanie, \u017ce kapusta jest bogata w witamin\u0119 C i b\u0142onnik jest nieco absurdalne, poniewa\u017c witamina C to tylko antyoksydant bez realnej warto\u015bci od\u017cywczej, a ogromna wi\u0119kszo\u015b\u0107 frakcji b\u0142onnika jest dla cz\u0142owieka niestrawna i spe\u0142nia tylko rol\u0119 mechanicznego stymulatora motoryki jelit. B\u0142onnik jest oczywi\u015bcie w diecie cz\u0142owieka potrzebny i bardzo wa\u017cny dla jego zdrowia, ale bia\u0142ka i energii nie zast\u0105pi. Dla tych, kt\u00f3rzy uwierzyli w te niepotwierdzone i absurdalne wyliczenia, pragn\u0119 doda\u0107 jeszcze jedn\u0105 uwag\u0119. Nawet zak\u0142adaj\u0105c, \u017ce zamiana upraw paszowych na uprawy ro\u015blin jadalnych dla ludzi rzeczywi\u015bcie przynios\u0142aby wi\u0119cej sk\u0142adnik\u00f3w od\u017cywczych (co z pewno\u015bci\u0105 nie oznacza a\u017c 22-krotnego wzrostu), to taki proces mo\u017cliwy jest tylko w wybranych regionach \u015bwiata. Ogromne, liczone w dziesi\u0105tkach, o ile nie setkach milion\u00f3w hektar\u00f3w, obszary upraw paszowych, przede wszystkim \u0142\u0105k i pastwisk, nie nadaj\u0105 si\u0119 do innego zagospodarowania. Przyczyn mo\u017ce by\u0107 wiele. Niska zasobno\u015b\u0107 gleb, ma\u0142o opad\u00f3w i zwi\u0105zane z tym niedobory wody, niew\u0142a\u015bciwy klimat, z d\u0142ugimi, ostrymi zimami bez okrywy \u015bnie\u017cnej, ograniczone nas\u0142onecznienie, to tylko niekt\u00f3re z nich. S\u0105 to obszary, gdzie produkcja zwierz\u0119ca, a szczeg\u00f3lnie hodowla zwierz\u0105t pastwiskowych stanowi podstaw\u0119 wy\u017cywienia ludno\u015bci. To z pewno\u015bci\u0105 by\u0142oby interesuj\u0105ce obserwowa\u0107, jak weganie t\u0142umacz\u0105 Mongo\u0142om, \u017ce powinni ograniczy\u0107 spo\u017cycie mi\u0119sa na rzecz kapusty i grochu, kt\u00f3re musieliby importowa\u0107 w ca\u0142o\u015bci. W Mongolii, ze wzgl\u0119du na trudne warunki klimatyczne, mo\u017cliwa jest uprawa jedynie trawy pastwiskowej, co sprawia, \u017ce przekonanie mieszka\u0144c\u00f3w tego kraju do rezygnacji z tradycyjnej diety bogatej w produkty pochodzenia zwierz\u0119cego na rzecz produkt\u00f3w ro\u015blinnych, kt\u00f3re nie mog\u0105 by\u0107 lokalnie wyhodowane, stanowi\u0142oby znaczne wyzwanie.<\/p>\n
Powo\u0142uj\u0105c si\u0119 na dane ONZ, organizacje wega\u0144skie wskazuj\u0105, \u017ce na ziemi 870 mln ludzi cierpi z powodu niedo\u017cywienia. To zapewne prawda, bior\u0105c pod uwag\u0119, \u017ce s\u0105 to oficjalne dane. Ale twierdzenie, \u017ce problem ten mo\u017cna rozwi\u0105za\u0107 ograniczaj\u0105c produkcj\u0119 zwierz\u0119c\u0105 jest ju\u017c wyrazem kompletnego braku odpowiedzialno\u015bci. \u017badna z tez o szkodliwo\u015bci produkcji zwierz\u0119cej nie wytrzymuje konfrontacji z rzetelnymi wyliczeniami. Dotyczy to zar\u00f3wno wp\u0142ywu na \u015brodowisko naturalne i efekt cieplarniany, jak i zu\u017cycia wody, a szczeg\u00f3lnie kwestii ograniczenia problemu g\u0142odu na \u015bwiecie. Wr\u0119cz przeciwnie, ograniczaj\u0105c produkcj\u0119 zwierz\u0119c\u0105, problem g\u0142odu mogliby\u015bmy znacz\u0105co pog\u0142\u0119bi\u0107. Dlaczego zatem niekt\u00f3rzy tak si\u0119 przy tych tezach upieraj\u0105? M\u00f3wi si\u0119, \u017ce weganizm to spos\u00f3b na \u017cycie. Wydaje si\u0119, \u017ce nie tylko. Jest to r\u00f3wnie\u017c spos\u00f3b na zarabianie. A tym, co te zarobki ogranicza jest fakt, \u017ce zdecydowana wi\u0119kszo\u015b\u0107 ludzi wci\u0105\u017c w swojej diecie u\u017cywa produkt\u00f3w pochodzenia \u00a0zwierz\u0119cego. Dlatego kampanie przeciw produkcji zwierz\u0119cej oraz produktom pochodzenia zwierz\u0119cego w diecie, to po prostu najzwyklejsza walka z konkurencj\u0105. Walka bezpardonowa i bez ogl\u0105dania si\u0119 na potencjalne konsekwencje. A te, w razie zwyci\u0119stwa ideologii weganizmu mog\u0105 by\u0107 dla ludzko\u015bci dramatyczne.<\/p>\n
\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
W powszechnym mniemaniu wi\u0119kszo\u015bci spo\u0142ecze\u0144stw europejskich produkcja zwierz\u0119ca, a w szczeg\u00f3lno\u015bci jej intensywna, wielkotowarowa forma, zwana przez niekt\u00f3rych przemys\u0142ow\u0105, stanowi ogromne zagro\u017cenie dla \u015brodowiska naturalnego. W sieci mo\u017cna znale\u017a\u0107 du\u017c\u0105 liczb\u0119 informacji na ten temat, jednak ich bardziej wnikliwa analiza pokazuje, \u017ce zdecydowana wi\u0119kszo\u015b\u0107 opiera si\u0119 na og\u00f3lnikowych stwierdzeniach, popartych […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"parent":300,"menu_order":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","template":"wpis.php","meta":{"footnotes":""},"class_list":["post-293","page","type-page","status-publish","hentry"],"acf":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/polskie-mieso.pl\/zdrowa-porcja-wiedzy\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/293","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/polskie-mieso.pl\/zdrowa-porcja-wiedzy\/wp-json\/wp\/v2\/pages"}],"about":[{"href":"https:\/\/polskie-mieso.pl\/zdrowa-porcja-wiedzy\/wp-json\/wp\/v2\/types\/page"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/polskie-mieso.pl\/zdrowa-porcja-wiedzy\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/polskie-mieso.pl\/zdrowa-porcja-wiedzy\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=293"}],"version-history":[{"count":3,"href":"https:\/\/polskie-mieso.pl\/zdrowa-porcja-wiedzy\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/293\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":296,"href":"https:\/\/polskie-mieso.pl\/zdrowa-porcja-wiedzy\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/293\/revisions\/296"}],"up":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/polskie-mieso.pl\/zdrowa-porcja-wiedzy\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/300"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/polskie-mieso.pl\/zdrowa-porcja-wiedzy\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=293"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}