Dobrostan zwierz\u0105t to poj\u0119cie, kt\u00f3re wesz\u0142o ju\u017c na sta\u0142e do j\u0119zyka polskiego i, pomimo \u017ce na pocz\u0105tku budzi\u0142o wiele kontrowersji i sprzeciw\u00f3w, jako swego rodzaju j\u0119zykowy nowotw\u00f3r, obecnie sta\u0142o si\u0119 poj\u0119ciowym standardem i stanowi jeden z kluczowych obszar\u00f3w kontroli prowadzonych w gospodarstwach rolnych. Czym zatem jest dobrostan? Ilo\u015b\u0107 definicji tego poj\u0119cia jest bardzo du\u017ca i stanowi to jedn\u0105 z przyczyn, dla kt\u00f3rych wci\u0105\u017c nie ma zgody pomi\u0119dzy r\u00f3\u017cnymi \u015brodowiskami, co do tego, czym jest i kiedy s\u0105 spe\u0142nione jego warunki. W tym zakresie obowi\u0105zuje klasyczny prawny pat, wynikaj\u0105cy z braku klarownych, jednoznacznych przepis\u00f3w oraz istnienia setek r\u00f3\u017cnych interpretacji. Jest to zatem sytuacja zbli\u017cona do tej panuj\u0105cej w tak krytykowanych za niejasno\u015bci przepisach podatkowych. Generalnie wydaje si\u0119, \u017ce na temat dobrostanu powinni wypowiada\u0107 si\u0119 przede wszystkim ludzie kompetentni, podczas gdy obecnie w zdecydowanej wi\u0119kszo\u015bci robi\u0105 to ludzie kieruj\u0105cy si\u0119 emocjami, co zwykle nie idzie w parze z kompetencjami. Jedn\u0105 z najwa\u017cniejszych kwestii jest u\u015bwiadomienie sobie, \u017ce potrzeby zwierz\u0105t s\u0105 inne od potrzeb ludzi i uto\u017csamianie tych r\u00f3\u017cnych organizm\u00f3w jest najwi\u0119kszym b\u0142\u0119dem, przez kt\u00f3ry \u2013 dzia\u0142aj\u0105c w dobrej wierze \u2013 mo\u017cna zrobi\u0107 zwierz\u0119tom ogromn\u0105 krzywd\u0119.<\/p>\n
Spo\u015br\u00f3d licznych definicji dobrostanu najbardziej profesjonalne wydaj\u0105 si\u0119 te, wskazuj\u0105ce na zdolno\u015b\u0107 zwierz\u0119cia do dostosowania si\u0119 i funkcjonowania w swoim \u015brodowisku bez cierpienia i uszczerbku dla zdrowia. Takie zdefiniowanie poj\u0119cia dobrostanu odnosi si\u0119 szeroko zar\u00f3wno do warunk\u00f3w \u015brodowiskowych, w jakich przebywa zwierz\u0119, jak i do zdolno\u015bci adaptacyjnych samego organizmu. Istniej\u0105 wszak\u017ce pr\u00f3by rozdzielenia tych dw\u00f3ch element\u00f3w wskazuj\u0105ce, \u017ce obiektywny dobrostan ma by\u0107 spe\u0142niony niezale\u017cnie od gatunku zwierz\u0119cia i jego biologicznego potencja\u0142u dostosowawczego. Takie podej\u015bcie reprezentuj\u0105 g\u0142\u00f3wnie \u015brodowiska obro\u0144c\u00f3w praw zwierz\u0105t, czyli ludzi maj\u0105cych wielkie serca, du\u017co empatii i zwykle niestety ca\u0142kowity brak kompetencji do tego, aby zachowa\u0107 podstawowy cho\u0107by poziom obiektywizmu oceny rzeczywistej sytuacji. Dlatego ich pojmowanie dobrostanu jest zwykle obarczone ogromnymi b\u0142\u0119dami, kt\u00f3rych skutkiem, pomimo dobrych ch\u0119ci, mo\u017ce by\u0107 realna krzywda zwierz\u0105t, zamiast oczekiwanej poprawy ich losu. Dlaczego? Poniewa\u017c obiektywne i uniwersalne dla wszystkich gatunk\u00f3w wska\u017aniki dobrostanu nie istniej\u0105. Ka\u017cdy gatunek ma swoje.<\/p>\n
Jak zatem ocenia\u0107 dobrostan? Nie jest to \u0142atwe zagadnienie. Przede wszystkim trzeba sobie wyra\u017anie powiedzie\u0107, \u017ce wype\u0142nienie wszystkich wymaga\u0144 zwierz\u0105t na poziomie prawa europejskiego daje podstaw\u0119 do m\u00f3wienia o komforcie bytowym, kt\u00f3ry cz\u0119sto jest uto\u017csamiany z dobrostanem, a tak naprawd\u0119 stanowi tylko jeden z jego element\u00f3w. Czym zatem dla zwierz\u0119cia komfort bytowy r\u00f3\u017cni si\u0119 od dobrostanu? Najpro\u015bciej rzecz ujmuj\u0105c tym, czy dla cz\u0142owieka r\u00f3\u017cni si\u0119 dobrobyt od szcz\u0119\u015bcia. Dobrostan, podobnie jak szcz\u0119\u015bcie jest poj\u0119ciem szerszym, ale te\u017c bardziej ulotnym i znacznie trudniejszym do jednoznacznego zdefiniowania. Cz\u0142owiek, niezale\u017cnie od stanu posiadania i zajmowanej pozycji spo\u0142ecznej, mo\u017ce by\u0107 szcz\u0119\u015bliwy lub nie, ale potrafi ten stan swojej psychiki okre\u015bli\u0107 werbalnie. Zwierz\u0119 tego nie potrafi, zatem ocena poziomu dobrostanu zwierz\u0119cia wymaga gruntownej znajomo\u015bci zagadnie\u0144 zwi\u0105zanych z behawiorem i psychologi\u0105 zwierz\u0119c\u0105. Komfort bytowy oceniamy co do zasady wska\u017anikami obiektywnymi, do kt\u00f3rych wypracowane s\u0105 normy obejmuj\u0105ce zakres minimalnych warto\u015bci mieszcz\u0105cych si\u0119 w zakresie potrzeb zwierz\u0119cia, kt\u00f3re musz\u0105 by\u0107 spe\u0142nione, oraz warto\u015bci optymalnych, do kt\u00f3rych nale\u017cy d\u0105\u017cy\u0107. Takie obiektywne, mierzalne wska\u017aniki zwykle obejmuj\u0105 parametry zale\u017cne od technologii utrzymania, takie jak powierzchnia bytowa, temperatura, wilgotno\u015b\u0107, stopie\u0144 zapylenia oraz ruch powietrza, st\u0119\u017cenie gaz\u00f3w szkodliwych i uci\u0105\u017cliwych czy poziom o\u015bwietlenia. Oczywi\u015bcie normatywy tych wska\u017anik\u00f3w s\u0105 przypisane do gatunku i bywaj\u0105 mocno zr\u00f3\u017cnicowane, poniewa\u017c nie da si\u0119 ich w tym zakresie ujednolici\u0107. Drugim istotnym elementem komfortu zwierz\u0119cia jest optymalne wype\u0142nienie jego potrzeb pokarmowych. I tu r\u00f3wnie\u017c z pomoc\u0105 przychodz\u0105 normy oparte o obiektywne wska\u017aniki produkcyjno\u015bci i zdrowia zwierz\u0105t. W kolejnym etapie zwracamy uwag\u0119 na spe\u0142nienie potrzeb psychicznych zwi\u0105zanych z mo\u017cliwo\u015bci\u0105 realizowania naturalnych dla gatunku zachowa\u0144. I tu ko\u0144czy si\u0119 mo\u017cliwo\u015b\u0107 oceny w pe\u0142ni obiektywnej, poniewa\u017c wykraczamy poza klasyczne pojmowanie komfortu bytowego i wchodzimy w zakres szerzej rozumianego dobrostanu. Taka ocena wymaga innych narz\u0119dzi, o wiele wi\u0119cej czasu i znacznie wy\u017cszych kompetencji oceniaj\u0105cego. Prawid\u0142owa ocena zachowania zwierz\u0105t gospodarskich wymaga gruntownej znajomo\u015bci naturalnych zachowa\u0144 ich dzikich przodk\u00f3w. Obserwowane odst\u0119pstwa od tak okre\u015blonej normy pozwalaj\u0105 na wskazanie niepe\u0142nego dobrostanu, przy czym szczeg\u00f3ln\u0105 uwag\u0119 w tym zakresie zwraca si\u0119 na zachowania utrwalone, regularnie powtarzaj\u0105ce si\u0119, a nie maj\u0105ce wyra\u017anego celu, zwane stereotypiami. Bardzo cz\u0119sto ich nast\u0119pstwem s\u0105 tzw. zachowania skrajnie patologiczne, czyli nadmierna nieuzasadniona agresja czy kanibalizm. Co ciekawe, zdarza si\u0119 ca\u0142kiem cz\u0119sto, \u017ce zwierz\u0119ta utrzymywane w pozornie optymalnych warunkach komfortu bytowego wykazuj\u0105 zachowania stereotypowe, a nawet skrajne patologie behawioralne, co jest najlepszym dowodem na fakt, \u017ce sam komfort bytowy nie jest wystarczaj\u0105cy do zapewnienia zwierz\u0119tom dobrostanu. Chcia\u0142oby si\u0119 powiedzie\u0107, \u017ce podobnie jak bogactwo bardzo cz\u0119sto nie daje ludziom szcz\u0119\u015bcia, cho\u0107 niew\u0105tpliwie mo\u017ce by\u0107 pomocne w jego osi\u0105gni\u0119ciu.<\/p>\n
W ten spos\u00f3b dochodzimy do ostatniego, ale te\u017c najistotniejszego pytania. Jak zapewni\u0107 dobrostan i jak go poprawia\u0107? Bior\u0105c pod uwag\u0119 ilo\u015b\u0107 element\u00f3w sk\u0142adaj\u0105cych si\u0119 na dobrostan, jest to zagadnienie bardzo trudne i stanowi obecnie ogromne wyzwanie europejskiego rolnictwa. G\u0142\u00f3wna trudno\u015b\u0107 polega na tym, i\u017c zdarza si\u0119, \u017ce zagadnienia dobrostanu psychicznego stoj\u0105 w sprzeczno\u015bci z komfortem bytowym i w\u00f3wczas pojawia si\u0119 pytanie, co jest wa\u017cniejsze, lub gdzie postawi\u0107 lini\u0119 kompromisu, kt\u00f3ra pozwoli zoptymalizowa\u0107 obydwa te elementy \u017cycia zwierz\u0105t. Zwolennicy naturalnych metod zwracaj\u0105 uwag\u0119 na coraz bardziej ubo\u017cej\u0105ce \u015brodowisko chowu we wsp\u00f3\u0142czesnych gospodarstwach. Jest to g\u0142\u00f3wnie zwi\u0105zane ze zmian\u0105 technologii utrzymania z tzw. systemu \u015bcio\u0142owego na bez\u015bcio\u0142owy. Krytycy tego drugiego wskazuj\u0105, \u017ce jego jedynym celem jest generowanie oszcz\u0119dno\u015bci w kosztach produkcji, natomiast odbywa si\u0119 to kosztem jako\u015bci \u017cycia zwierz\u0105t, kt\u00f3ra znacz\u0105co si\u0119 pogarsza. Zdecydowanie nie jest to prawda, cho\u0107 w ocenie tego zjawiska nale\u017cy pami\u0119ta\u0107 o pewnej znacz\u0105cej niejednoznaczno\u015bci. \u015aci\u00f3\u0142ka stanowi element wzbogacaj\u0105cy ubogie z natury \u015brodowisko chowu, zatem pozwala na rozproszenie uwagi, zabaw\u0119 i realizowanie pewnego zakresu naturalnych zachowa\u0144. Z drugiej jednak strony zwi\u0119ksza ona zapylenie powietrza, pogarsza jego sk\u0142ad jako\u015bciowy poprzez wzrost st\u0119\u017cenia gaz\u00f3w szkodliwych, a tak\u017ce stanowi ogromny rezerwuar patogen\u00f3w i toksyn, kt\u00f3re bezpo\u015brednio nara\u017caj\u0105 zdrowie zwierz\u0105t. Zatem ocena systemu utrzymania wymaga bardzo szerokiego spojrzenia na problem, z du\u017c\u0105 doz\u0105 obiektywizmu, kt\u00f3rego niestety cz\u0119sto brakuje.<\/p>\n
Technologiczne systemy zapewnienia komfortu bytowego s\u0105 obecnie na bardzo wysokim poziomie i pozwalaj\u0105 na precyzyjne sterowanie wszystkimi istotnymi elementami \u015brodowiska, decyduj\u0105cymi o dobrostanie z punktu widzenia fizjologii, zdrowia fizycznego i id\u0105cymi za tym wska\u017anikami produkcyjnymi. Trzeba tylko po nie si\u0119ga\u0107, co niestety jest kosztowne i \u2013 przy ogromnej niestabilno\u015bci ekonomicznej rynku produkcji zwierz\u0119cej \u2013 sta\u0107 na nie tylko producent\u00f3w wydajnych, czyli zwykle du\u017cych, ale przede wszystkim kompetentnych.<\/p>\n
Kwestie dobrostanu behawioralno-psychicznego s\u0105 trudniejsze, poniewa\u017c pozbawione obiektywnych wyznacznik\u00f3w oceny. Jednak\u017ce istniej\u0105 zalecenia i przewodniki post\u0119powania w tym zakresie. Na rynku dost\u0119pne s\u0105 te\u017c rozwi\u0105zania technologiczne w postaci obiekt\u00f3w wzbogacaj\u0105cych \u015brodowisko chowu. Ich efektywno\u015b\u0107 zale\u017cy od stopnia wype\u0142nienia kluczowych wymaganych cech, do kt\u00f3rych np. w przypadku \u015bwi\u0144 nale\u017c\u0105: mo\u017cliwo\u015b\u0107 poruszania i realizowania odruchu rycia, mo\u017cliwo\u015b\u0107 gryzienia, mo\u017cliwo\u015b\u0107 zniszczenia, jadalno\u015b\u0107, zmienno\u015b\u0107 daj\u0105ca nieustanny lub periodyczny walor nowo\u015bci. Na dzi\u015b \u017caden komercyjnie dost\u0119pny system nie spe\u0142nia wszystkich tych wymog\u00f3w w postaci jednego obiektu. Za system wzorcowy uwa\u017ca si\u0119 \u015bci\u00f3\u0142k\u0119, kt\u00f3ra jednak, jak ju\u017c wspomniano, mo\u017ce docelowo przynie\u015b\u0107 wi\u0119cej szkody ni\u017c po\u017cytku. W tej sytuacji pozostaje \u0142\u0105czenie r\u00f3\u017cnych obiekt\u00f3w maj\u0105cych r\u00f3\u017cne walory, co jednak stanowi problem logistyczny i podnosi koszty.<\/p>\n
Wydaje si\u0119, \u017ce na dzi\u015b jednym z powa\u017cniejszych wyzwa\u0144 jest opracowanie metody technologicznej r\u00f3wnowa\u017cnej dla \u015bci\u00f3\u0142ki z punktu widzenia efektywno\u015bci, a mo\u017cliwej do zastosowania w systemie bez\u015bcio\u0142owym. W\u00f3wczas zniknie problem konieczno\u015bci szukania kompromisu, co b\u0119dzie z po\u017cytkiem dla zwierz\u0105t, rolnik\u00f3w, a tak\u017ce konsument\u00f3w, kt\u00f3rzy b\u0119d\u0105 wreszcie mogli mie\u0107 pewno\u015b\u0107, \u017ce kupuj\u0105 produkty pochodz\u0105ce od prawdziwie szcz\u0119\u015bliwych zwierz\u0105t.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Dobrostan zwierz\u0105t to poj\u0119cie, kt\u00f3re wesz\u0142o ju\u017c na sta\u0142e do j\u0119zyka polskiego i, pomimo \u017ce na pocz\u0105tku budzi\u0142o wiele kontrowersji i sprzeciw\u00f3w, jako swego rodzaju j\u0119zykowy nowotw\u00f3r, obecnie sta\u0142o si\u0119 poj\u0119ciowym standardem i stanowi jeden z kluczowych obszar\u00f3w kontroli prowadzonych w gospodarstwach rolnych. Czym zatem jest dobrostan? Ilo\u015b\u0107 definicji tego […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"parent":54,"menu_order":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","template":"wpis.php","meta":{"footnotes":""},"class_list":["post-236","page","type-page","status-publish","hentry"],"acf":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/polskie-mieso.pl\/zdrowa-porcja-wiedzy\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/236","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/polskie-mieso.pl\/zdrowa-porcja-wiedzy\/wp-json\/wp\/v2\/pages"}],"about":[{"href":"https:\/\/polskie-mieso.pl\/zdrowa-porcja-wiedzy\/wp-json\/wp\/v2\/types\/page"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/polskie-mieso.pl\/zdrowa-porcja-wiedzy\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/polskie-mieso.pl\/zdrowa-porcja-wiedzy\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=236"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/polskie-mieso.pl\/zdrowa-porcja-wiedzy\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/236\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":240,"href":"https:\/\/polskie-mieso.pl\/zdrowa-porcja-wiedzy\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/236\/revisions\/240"}],"up":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/polskie-mieso.pl\/zdrowa-porcja-wiedzy\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/54"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/polskie-mieso.pl\/zdrowa-porcja-wiedzy\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=236"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}